Polecamy

Z fizycznego punktu widzenia szkło jest cieczą o wysokiej lepkości i tylko pozornie o cechach ciała stałego. Głównym składnikiem jest krzemionka (SiO2). Ponadto do piasku krzemowego dodaje się odpowiednich topników, które obniżają temperaturę topnienia piasku, a także stabilizatory chemiczne i mechaniczne, które ułatwiają uzyskiwanie jednolitych mas i barw szkła, jego obróbkę i formowanie. Odpowiednio dobrane tlenki metali (miedzi, żelaza, kobaltu, magnezu, cyny czy tytanu) dodane do masy szklanej powodują zmianę jej zabarwienia lub jej zmatowienie.

Szkło odkryto najprawdopodobniej przez przypadek w epoce brązu. Fenicjanie znaleźli na plaży szklany materiał w miejscu, w którym wcześniej palili ognisko. Szkła używali także Egipcjanie, Sumerowie i Rzymianie, zwłaszcza w formie dmuchanych naczyń pochodzących w I wieku p.n.e. Z tego samego okresu pochodzi pierwsza udokumentowana produkcja szkła w taflach w Rzymie.

Wytwórnie szkła o znaczeniu produkcyjnym powstawały w średniowieczu. Budowane były poza murami miast blisko lasów i z dostępem do piasku. Popularne były głównie we Włoszech w Torcello i Altare. Pierwszy traktat o szkle i o tym jak wykonywano witraże (Diversarum artium schedula) został napisany w XII wieku przez niemieckiego mnicha Theophiliusa.

W celu obniżyć temperaturę topnienia piasku w średniowieczu dodawano do niego popiół roślinny. Piece do wypalania szkła osiągały temperatury od 1000°C do 1500°C w zależności od ilości topnika zawartego w popiołach roślinnych. Masę szklaną wylewano na kamienną powierzchnię, na której rozciągano ją szczypcami. W późniejszym okresie opanowano technikę dmuchania szkła. Wytwarzano wówczas ogromne szklane kule, z którychtoczono duże dyski. Do cięcia szklanych tafli używano w średniowieczu rozgrzanych żelaznych prętów Wykańczanie polegało na obtłukiwaniu brzegów szkła, aż do uzyskania pożądanych kształtów.

Najstarsze wzmianki o polskich hutach szkła pochodzą z XIV wieku. Działały one głównie w Małopolsce i oprócz szkła stołowego wytwarzały też szkło okienne i witrażowe. W XV wieku nastąpił rozwój techniki produkcji szkła, dzięki czemu zaczęto produkować znacznie większe szyby witrażowe, o większej przejrzystości i prawie bezbarwne. W 1863 roku William Edward Chance w Birmingham opracował technikę wytwarzania szkła antycznego za pomocą wydmuchiwania. Produkowane wyroby zawierały drobne pęcherzyki powietrza, nierówną powierzchnię i niejednakową grubość, a także niejednorodność optyczną. W rezultacie uzyskano efekt silnego załamywania światła tak jak w dawnych średniowiecznych szkłach.

W tym samym okresie wykorzystywano również szkło katedralne. Jest to szorstka i mocna odmiana szkła lanego, niewalcowanego lub względnie szybko przewalcowanego. Wyrównywano je tylko z jednej strony, miało nierówną powierzchnię, różną grubość i większą lub mniejszą przeźroczystość. Na przełomie XIX i XX wieku wynaleziono nowe techniki masowej produkcji szkła, które rozwijane są do dzisiaj i dzięki którym szkło stało się powszechnie dostępne.


Powiązane artykuły