Polecamy

Zadaniem witraża było od zawsze dekorowanie powierzchni okna i przekazywanie treści opisowych lub symbolicznych. W okresie gotyku, baroku, secesji czy współcześnie przeszklenia opisują i uwydatniają funkcje obiektu, w którym zostały zamontowane. Kolorowe szkła zdobią i umożliwiają definiowania stylu i funkcji przestrzeni w architekturze.

Witraż traktowany jest jako forma rzemiosła artystycznego i zarazem jako forma malarstwa, w którym zasadniczą rolę odgrywa światło. Ważne jest zatem właściwe usytuowanie i prześwietlenie. Dzięki temu witraż nabiera życia zmieniając się w zależności od pory roku i dnia, czy pogody. Witraż jako forma sztuki rządzi się swoimi prawami. Odmiennie od innych rodzajów sztuk plastycznych światło nie odbija się od niego. Przechodzi ono przez dzieło sprawiając, że staje się on czytelny.

W okresie średniowiecza witraż był czymś znacznie więcej niż dekoracją. „Był swoistym artystycznym wyrazem średniowiecznego splendor, łączącego w sobie upodobanie do blasku, do sytej barwy i kosztowności. Wynaleziono taką formę sztuki, w której wszystkie te zalety mogły zabłysnąć – w znaczeniu dosłownym. Rubiny, szafiry, szmaragdy, topazy zostały uniesione wysoko i pokazane pod światło. To nic, że nie były one prawdziwe. Zapominamy często, że barwione w masie szkło miało wówczas cenę niewiele mniejszą od półszlachetnych kamieni, a miało te same zalety artystyczne: lśnienie i przepuszczanie światła.” (M.Rzepińska, Historia koloru w dziejach malarstwa europejskiego). Dla odbiorcy średniowiecznego witraż był swojego rodzaju cudem. Niewątpliwie miały na to wpływ także bardzo wysokie ceny takich dzieł sztuki.

W okresie średniowiecza kolor miał równie ważne znaczenie jak kształt. W związku z tym malarze nie musieli dokładnie odzwierciedlać przyrody. Dobierali barwy pasujące do ich dzieł. Błyszczące złocenia, świetliste szafiry, intensywne barwy w iluminowanych księgach, jarzące się czerwienie i głębokie zielenie witraży, dowodzą, że artyści byli uniezależnieni od natury.

Musiały upłynąć stulecia, aby dopiero w XIX wieku artyści wzorowali się na malarstwie sztalugowym. Wówczas światło przestało stanowić część składową witraża, a zaczęło odgrywać jedynie rolę oświetlenia.


Powiązane artykuły